Deutsche Reichstagsakten, Reichsversammlungen 1556 – 1662 Der Reichstag zu Regensburg 1594 bearbeitet von Josef Leeb

Verzögerung der RT-Eröffnung wegen der strittigen Session protestantischer Hochstiftsadministratoren. Aufforderung, diesen keine Session zu gewähren: Präjudizierung der katholischen Religion und des Heiligen Stuhls. Argumente gegen die Zulassung Hg. Heinrich Julius’ von Braunschweig als Administrator von Halberstadt. Zurückweisung der Session Administrator Joachim Friedrichs von Magdeburg schon beim RT 1582. Verpflichtung des Ks., die Session protestantischer Administratoren zu unterbinden. Ablehnung von Kompromisslösungen mit Zulassung der Session für die Domkapitel reformierter Hstt.

Trotz fehlender Datierung ist die Zuordnung zum RT 1594 aufgrund der Erwähnung des RT 1582 als letztem RT und der Verhandlungszusammenhänge eindeutig. Übergabe an den Ks. noch vor der RT-Eröffnung.

LA Salzburg, GA IV/1, fol. 286–288 (spätere Kop., keine Vermerke, ohne Datierung und Unterzeichnung).

/286/ An den Ks.: Cum videam per tot iam dies a vestra maiestate differri negotium propositionis atque intelligam id ex eo maxime fieri, quod difficultates se aliquae obiiciant[!] circa sessionem eorum, qui eam, licet sint coniugati, ratione ecclesiarum metropolitanae et cathedralis praetendunt absque ulla sedis apostolicae confirmatione, etsi mihi sit persuasissimum vestram maiestatem, nullo pacto pro sua in catholica religione constantia et imperiali officio concessuram, ut novum ac plane inauditum praeiudicium orthodoxae religioni ac sedi apostolicae statuique ecclesiastico inferatur, tamen numeris mihi ab eadem sede impositi ratio a me exigit, ut vestrae maiestati qua decet reverentia hoc, quae sequuntur, breviter consideranda proponam: per quae constat ducem Julium Henricum brunsuicensem nec quemquam alium eiusdem conditionis posse nec debere in comitiis tamquam halberstadiensem vel alterius ecclesiae postulatum inter principes ecclesiasticos admitti.

Primum quia coniugatus est et confessioni augustanae adhaeret ac ecclesiam illam contra primaevam eius /286’/ erectionem, fundationem et dotationem occupat et catholicam orthodoxam fidem, quantum in se est, evertit. Tam etiam, quia a sede apostolica praetensae postulationis confirmationem nec obtinuit nec obtinere potest secundum catholicae religionis certissimas regulas, constitutiones et ordinationes1. Non est autem habenda ratio, quod alias ipse inter ecclesiasticos principes locum et sessionem obtinuiert, nam tunc temporis, tam pater eius nomine quam dictae ecclesiae capitulum apud sedem apostolicam instabat pro confirmatione, cuius omnino non poterat dici incapax, tum quia ne coniugatus, tum etiam quia multa pollicebatur circa catholicae religionis integritatis conservationem, exercitium et usum2. Quod sie praetendatur habuisse indultum regalium3: diffiteri tamen nemo potest, id illi fuisse concessum sub spe obtinendae per eum a sede apostolica confirmationis. Sine qua certum est, ius illi /287/ ad ecclesiam nullum fuisse quaesitum, cuius, ut expressissime patet, est incapax.

Quod etiam militat circa sessionem, quae praetenditur a Joachimo Friderico marchione brandenburgensi ratione metropolitanae magdeburgensis ecclesiae, et eo magis, quod in proxime praeteritis comitiis anno 1582 ipsius hac praetensio reiecta fuit, prout nullus demum ad metropolitanas chathedrales et alias imperiales ecclesias ius praetendens ad sessionem admitti debet, qui iuxta constitutiones et ordinationes catholicae religionis et compactata germanicae nationis a sede apostolica confirmationem non obtinuit4.

Proinde maiestas vestra ex officio imperiali ecclesiae universalis defensor authoritate sua hanc praetensionem sessionem reiicere debet secumque pro sua pietate et erga religionem catholico[!] affectu cogitare sessionem inter ecclesiasticos ratione metropolitanae et catholicis imperialis ecclesiasticae a coniugatis et religionis catholicae /287’/ desertoribus occupari vel obtineri non posse sine enormi prophanae novitatis exemplo. Maxime quod ex quo Sacrum Romanum Imperium ad germanicam nationem pervenit, nunquam visum vel auditum fuit, virum coniugatum tamquam membrum status ecclesiastici inter episcopos Imperii principes sessionem habuisse vel suffragium tulisse.

Certo etiam confido maiestatem vestram nullam hoc in negotio moderationem vel conditionem admissuram, per quam erectionis, fundationis aut dotationis ecclesiarum iura evertantur aut a suo primaevo instituto indebite transferantur in grave catholicae religionis et sedis apostolicae praeiudicium et status ecclesiastici dignitatis et ordinis diminutionem, ut nec vestram maiestatem eam moderationem praeiudicii plenam approbaturam spero, qua controversam sessionem capitulis occupatarum ecclesiarum concedi debere aliqui arbitrantur, quod dicta capitula consentiendo et /288/ concurrendo in catholicae religionis eversionem non minus quam praetensa ipsorum capita iura primaevae fundationis atque erectionis ecclesiarum everterunt ac proinde indigni sint, qui illarum ecclesiarum locum et sessionem obtineant inter catholicos ecclesiasticos principes.

Haec a me vestrae maiestatis humiliter suggeruntur eo confidentius, quod suam eandem proprio ac caesareo affectu religionis catholicae ecclesiastici status pericula et necessitates maxime amplecti, ac etiam sperem rebus omnibus rite et secundum laudatissimorum vestrae maiestatis praedecessorum consuetudinem sine omni eiusdem religionis laesione directis clementissimum deum, misericordiarum patrem uberri[m]am ex alto benedictione publicis his et gravissimis actionibus ac consultationibus spiritus sancti gratia ad futurum.

Anmerkungen

1
 Verehelichung am 26. 9. 1585, Einführung der CA nach vorausgehenden Visitationen ab 1591 (Gatz, Bischöfe, 267; Langenbeck, Geschichte, 68–92; Gruttmann, Grenzen, 12–24). Zu den vergeblichen Bemühungen um die päpstliche Konfirmation vgl. Anm. 2 sowie Anm. 9 bei Nr. 338.
2
 Bezugnahme auf die zugestandene Session beim RT 1582, als Hg. Heinrich Julius noch nicht verheiratet (Verehelichung am 26. 9. 1585) und das Hst. noch nicht offiziell reformiert war (vgl. Anm. 20 bei Nr. 338). Konfirmationsgesuche im Anschluss an die Postulation 1566 (2-jährig) durch das Domkapitel sowie zunächst durch den Großvater, Hg. Heinrich d. J., dann den Vater, Hg. Julius (ab 1568) von Braunschweig-Wolfenbüttel, mit entsprechenden Zusagen und deren Ablehnung durch die Kurie: Lossen, Krieg I, 364–371; Langenbeck, Geschichte, 50–56; Krasenbrink, Congregatio, 157–166.
3
 Zur Vergabe der Lehnsindulte an Heinrich Julius für Halberstadt vgl. Anm. 19 bei Nr. 338.
4
 Zum Verlauf des Sessionsstreits beim RT 1582 vgl. Anm. 17 bei Nr. 329. Zum Argument der fehlenden päpstlichen Konfirmation: Leeb, Sessionsstreit, 12–14; Ranke, Geschichte, 116 f.